Google Pay, PhonePe, Paytm തുടങ്ങിയ UPI ആപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പണം അയയ്ക്കുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ നമ്മുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് പണം കുറയുകയും എന്നാൽ പണം അയച്ച വ്യക്തിയുടെ അക്കൗണ്ടിൽ എത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.
ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ പണം നഷ്ടപ്പെട്ടോ എന്ന ആശങ്ക പലർക്കും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. എന്നാൽ സാങ്കേതിക പ്രശ്നം മൂലം പരാജയപ്പെടുന്ന UPI ഇടപാടുകൾക്ക് പണം തിരികെ നൽകുന്നതിന് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) വ്യക്തമായ നിയമങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പണം തിരികെ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ ബാങ്കിലോ നാഷണൽ പേയ്മെന്റ്സ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (NPCI) സംവിധാനത്തിലൂടെയോ പരാതി നൽകാനും സാധിക്കും.
UPI വഴി അയച്ച പണം അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് പോയിട്ടും മറ്റേയാൾക്ക് ലഭിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?
UPI ഇടപാടുകൾ പരാജയപ്പെടുന്നതിന് വിവിധ കാരണങ്ങളുണ്ടാകാം.
ബാങ്കിന്റെ സെർവറിലുണ്ടാകുന്ന താൽക്കാലിക സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങൾ.
ബാങ്കുകൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിലെ തടസ്സങ്ങൾ.
ഇന്റർനെറ്റ് കണക്ഷനിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ.
ഇടപാടിന്റെ സ്ഥിരീകരണം വൈകുന്നത്.
UPI സംവിധാനത്തിലെ താൽക്കാലിക സാങ്കേതിക തകരാറുകൾ.
ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ മൂലം ഇടപാട് പൂർത്തിയാകാതെ വന്നാൽ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് കുറച്ച പണം സാധാരണയായി ഓട്ടോമാറ്റിക്കായി തിരികെ ലഭിക്കുന്നതാണ്.
പണം എത്ര ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തിരികെ ലഭിക്കും?
RBI നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന സമയപരിധി അനുസരിച്ച് UPI ഇടപാടുകൾക്ക് പ്രധാനമായും രണ്ട് സാഹചര്യങ്ങളാണുള്ളത്.
1. മറ്റൊരാളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് പണം അയച്ചപ്പോൾ
നിങ്ങളുടെ അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് പണം കുറയുകയും സ്വീകർത്താവിന്റെ അക്കൗണ്ടിൽ എത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, പണം സ്വീകർത്താവിന് ക്രെഡിറ്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഇടപാട് നടന്ന ദിവസത്തിന് ശേഷം അടുത്ത ദിവസത്തിനുള്ളിൽ (T+1) തുക തിരികെ നൽകണം.
2. കടയിലോ ഓൺലൈൻ വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിലോ പണമടച്ചപ്പോൾ
ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിന് UPI വഴി പണമടയ്ക്കുകയും അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് തുക കുറയുകയും എന്നാൽ വ്യാപാരിക്ക് ഇടപാടിന്റെ സ്ഥിരീകരണം ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, പരാജയപ്പെട്ട ഇടപാടിന്റെ തുക T+5 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തിരികെ നൽകണം.
ഇവിടെ T എന്നത് ഇടപാട് നടന്ന ദിവസമാണ്. ഈ സമയപരിധികൾ കലണ്ടർ ദിവസങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.
പണം തിരികെ ലഭിക്കാൻ വൈകിയാൽ ദിവസവും ₹100 നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കുമോ?
അതെ. RBI യുടെ പരാജയപ്പെട്ട ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ സംബന്ധിച്ച നിയമപ്രകാരം, നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ പരിഹരിക്കാത്ത യോഗ്യമായ ഇടപാടുകൾക്ക് വൈകുന്ന ഓരോ ദിവസത്തിനും ₹100 നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതാണ്.
ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരാളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് അയച്ച ₹5,000 പരാജയപ്പെടുകയും RBI നിശ്ചയിച്ച T+1 സമയപരിധി കഴിഞ്ഞിട്ടും തുക തിരികെ ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, തുടർന്നുള്ള ഓരോ ദിവസത്തെ കാലതാമസത്തിനും ₹100 വീതം നഷ്ടപരിഹാരം ബാധകമാകും.
വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള പരാജയപ്പെട്ട UPI പേയ്മെന്റുകൾക്ക് T+5 സമയപരിധി കഴിഞ്ഞാണ് ഈ നഷ്ടപരിഹാരം ബാധകമാകുന്നത്.
ഇത് എല്ലാ UPI പരാതികൾക്കും സ്വമേധയാ ലഭിക്കുന്ന തുകയല്ല. RBI നിർവചിച്ചിരിക്കുന്ന പരാജയപ്പെട്ട ഇടപാടുകൾക്കും ബാധകമായ സാഹചര്യങ്ങൾക്കുമാണ് ഈ വ്യവസ്ഥ.
Google Pay, PhonePe ആപ്പുകളിൽ എങ്ങനെ പരാതി നൽകാം?
പണം തിരികെ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ആദ്യം നിങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച UPI ആപ്പിൽ തന്നെ പരാതി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാം.
Step 1: Google Pay അല്ലെങ്കിൽ PhonePe ആപ്പ് തുറക്കുക.
Step 2: Transaction History അല്ലെങ്കിൽ ഇടപാടുകളുടെ വിവരങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന വിഭാഗത്തിലേക്ക് പോകുക.
Step 3: പണം നഷ്ടപ്പെട്ടതായി തോന്നുന്ന ഇടപാട് തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
Step 4: Help, Support, Get Help അല്ലെങ്കിൽ Report an Issue എന്നതുപോലുള്ള ഓപ്ഷൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
Step 5: പണം അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് കുറച്ചെങ്കിലും സ്വീകർത്താവിന് ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന പരാതി വിഭാഗം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
Step 6: ആവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകി പരാതി സമർപ്പിക്കുക.
പരാതിയുടെ റഫറൻസ് നമ്പർ ലഭിച്ചാൽ അത് സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക.
NPCI വെബ്സൈറ്റ് വഴി ഓൺലൈനായി പരാതി നൽകുന്നത് എങ്ങനെ?
ആപ്പിലൂടെയും ബാങ്കിലൂടെയും പരാതി നൽകിയിട്ടും പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ NPCI യുടെ ഔദ്യോഗിക UPI പരാതി സംവിധാനത്തിലൂടെ വിഷയം അറിയിക്കാം.
Step 1: NPCI യുടെ ഔദ്യോഗിക UPI പരാതി പേജ് സന്ദർശിക്കുക.
https://www.npci.org.in/what-we-do/upi/dispute-redressal-mechanism
Step 2: പേജിലെ Complaint വിഭാഗം കണ്ടെത്തുക.
Step 3: നിങ്ങളുടെ ഇടപാടിന് അനുയോജ്യമായ Transaction Type തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരാൾക്ക് പണം അയച്ചതാണെങ്കിൽ Person to Person വിഭാഗം തിരഞ്ഞെടുക്കാം.
Step 4: പരാതിയുടെ സ്വഭാവത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഓപ്ഷൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. പണം അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് പോയെങ്കിലും സ്വീകർത്താവിന് ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതി വിഭാഗം തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
Step 5: ആവശ്യപ്പെടുന്ന വിവരങ്ങൾ നൽകുക.
Transaction ID അല്ലെങ്കിൽ UPI Reference Number.
ഇടപാട് നടന്ന തീയതി.
അയച്ച തുക.
ബാങ്കിന്റെ പേര്.
ആവശ്യപ്പെടുന്ന മറ്റ് ഇടപാട് വിവരങ്ങളും ബന്ധപ്പെടാനുള്ള വിവരങ്ങളും.
Step 6: വിവരങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് പരാതി സമർപ്പിക്കുക.
പരാതി നൽകിയതിന്റെ സ്ഥിരീകരണമോ റഫറൻസ് നമ്പറോ ലഭിച്ചാൽ അത് സൂക്ഷിക്കുക.
NPCI പരാതി സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം UPI ആപ്പിലും ബന്ധപ്പെട്ട ബാങ്കുകളിലും പരാതി നൽകേണ്ട എസ്കലേഷൻ നടപടിക്രമം പാലിക്കേണ്ടതാണ്.
ബാങ്കിൽ നേരിട്ട് പരാതി നൽകാമോ?
തീർച്ചയായും. നിങ്ങളുടെ ബാങ്കിന്റെ ഔദ്യോഗിക മൊബൈൽ ബാങ്കിങ് ആപ്പ്, വെബ്സൈറ്റ്, കസ്റ്റമർ കെയർ അല്ലെങ്കിൽ ബാങ്ക് ശാഖ വഴി പരാതി നൽകാം.
പരാതി നൽകുമ്പോൾ ഇടപാടിന്റെ UPI Transaction ID, തീയതി, തുക, ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് വിവരങ്ങൾ എന്നിവ തയ്യാറാക്കി വയ്ക്കുക.
നിശ്ചിത സമയപരിധി കഴിഞ്ഞിട്ടും പണം തിരികെ ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ RBI നിയമപ്രകാരം ബാധകമായ നഷ്ടപരിഹാരവും ആവശ്യപ്പെടാം.
ബാങ്ക് പരാതി പരിഹരിച്ചില്ലെങ്കിൽ RBI-യിൽ പരാതി നൽകാം
ബാങ്കിൽ പരാതി നൽകിയിട്ടും നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ മറുപടി ലഭിക്കാതിരിക്കുകയോ ലഭിച്ച പരിഹാരത്തിൽ തൃപ്തിയില്ലാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ RBI Ombudsman സംവിധാനത്തെ സമീപിക്കാം.
2026 ജൂലൈ 1 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിലുള്ള Reserve Bank – Integrated Ombudsman Scheme, 2026 പ്രകാരം, ആദ്യം ബന്ധപ്പെട്ട ബാങ്കിലോ സ്ഥാപനത്തിലോ പരാതി നൽകിയിരിക്കണം.
സാധാരണയായി പരാതി ലഭിച്ച് 30 ദിവസത്തിനുള്ളിലോ RBI, NPCI അല്ലെങ്കിൽ ബന്ധപ്പെട്ട പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം ബാധകമായ കൂടുതൽ സമയപരിധിക്കുള്ളിലോ മറുപടി ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ RBI Ombudsman-നെ സമീപിക്കാം. ലഭിച്ച മറുപടിയിലോ പരിഹാരത്തിലോ തൃപ്തിയില്ലെങ്കിലും പരാതിപ്പെടാം.
RBI ഔദ്യോഗിക പരാതി പോർട്ടൽ:
വെബ്സൈറ്റ് തുറന്ന് File a Complaint എന്ന ഓപ്ഷൻ വഴി ആവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകി പരാതി സമർപ്പിക്കാം.
RBI യുടെ ഈ പരാതി പരിഹാര സംവിധാനം സൗജന്യമാണ്.
പരാതി നൽകുന്നതിന് മുമ്പ് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ
പണം അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് കുറയുകയും സ്വീകർത്താവിന് ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഉടൻ അതേ ഇടപാട് വീണ്ടും നടത്താതിരിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. ആദ്യം ഇടപാടിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്റ്റാറ്റസ് പരിശോധിക്കുക.
ബാങ്ക് സ്റ്റേറ്റ്മെന്റും ഇടപാടിന്റെ വിശദാംശങ്ങളും പരിശോധിക്കണം. UPI ആപ്പിൽ കാണിക്കുന്ന സ്റ്റാറ്റസും ബാങ്ക് രേഖകളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിൽ ബാങ്കിനെ ബന്ധപ്പെടുക.
പരാതി നൽകാൻ എന്ന പേരിൽ ആരെങ്കിലും UPI PIN, OTP, പാസ്‌വേഡ് എന്നിവ ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ നൽകരുത്. പണം തിരികെ ലഭിക്കാൻ UPI PIN നൽകി മറ്റൊരു പേയ്മെന്റ് അംഗീകരിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല.
അബദ്ധത്തിൽ തെറ്റായ വ്യക്തിക്ക് വിജയകരമായി പണം അയച്ച സംഭവവും സാങ്കേതിക പ്രശ്നം മൂലമുള്ള പരാജയപ്പെട്ട ഇടപാടും വ്യത്യസ്തമാണ്. വിജയകരമായ തെറ്റായ ട്രാൻസ്ഫറിന് ഓട്ടോമാറ്റിക് റീഫണ്ട് ഉറപ്പില്ല.
അവസാനമായി
Google Pay, PhonePe പോലുള്ള UPI ആപ്പുകൾ വഴി പണമയയ്ക്കുമ്പോൾ അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് പണം പോയിട്ടും സ്വീകർത്താവിന് ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ ആദ്യം ഇടപാടിന്റെ സ്റ്റാറ്റസ് പരിശോധിക്കുക.
RBI നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്ന സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ പരാജയപ്പെട്ട ഇടപാടിന്റെ തുക തിരികെ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ ബന്ധപ്പെട്ട ആപ്പിലോ ബാങ്കിലോ പരാതി നൽകുക. ആവശ്യമെങ്കിൽ NPCI സംവിധാനത്തിലൂടെയും RBI Ombudsman പോർട്ടലിലൂടെയും വിഷയം ഉയർത്താം.
ബാധകമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പണം തിരികെ ലഭിക്കുന്നതിനൊപ്പം വൈകിയ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാരവും ആവശ്യപ്പെടാൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്.
Disclaimer: ഈ ലേഖനം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്. റീഫണ്ട്, നഷ്ടപരിഹാരം, പരാതി പരിഹാര നടപടികൾ എന്നിവ ഇടപാടിന്റെ സ്വഭാവത്തിനും നിലവിലുള്ള RBI/NPCI നിയമങ്ങൾക്കും വിധേയമാണ്. വ്യക്തിഗത പരാതികൾക്ക് നിങ്ങളുടെ ബാങ്കിനെയോ ബന്ധപ്പെട്ട ഔദ്യോഗിക സംവിധാനങ്ങളെയോ സമീപിക്കുക.
0 Comments